- Ի՞նչ անենք, - ասացի ես, -
կյանքումդ առաջին անգամ կոկորդդ ցավեց, արդեն սրտնեղում ես, բա մենք ի՞նչ ասենք,
որ հաճախ կոկորդի ցավ ենք ունենում: Անգինա է, մի քանի օրից կանցնի:
- Հա, կանցնի՞ տղաս, - պարզամտորեն
հարցրեց նա:
- Իհարկե՛, կանցնի՛, հո
անընդհատ չի ցավելու:
Անցավ մի քանի օր, բայց հորս
կոկորդի ցավը չէր անցնում: Նա մեր խորհրդով սկսեց հաճախակի տաք թեյ խմել, սոդայաջրով
ողողել կոկորդը, բայց միևնույն է չէր անցնում:
Մեր ընտանիքում, հատկապես ես
մանուկ հասակից տառապել եմ անգինայով, որն ուղեկցվում էր բարձր ջերմով: Ինձ խնամելով
տանջվում էր նաև մայրս: Ինչքան անքուն գիշերներ է նա անցկացրել իմ անկողնու մոտ, երբ
ես երեխա էի և որպեսզի վերջապես ազատվեմ այդ հիվանդությունից վիրահատվել եմ բավականին
հասուն տարիքում. երեսուն տարեկանում հեռացվել են իմ նշագեղձերը: Սկզբում դա էլ
չօգնեց, քանի որ վիրահատությունից հետո մոտ մեկ տարի տառապում էի ֆարինգիտով՝
չորանում էր կոկորդս, բարձրանում էր մարմնիս ջերմաստիճանը: Մեկ տարի անց կամաց-կամաց
վիճակս բարելավվեց և ես այլևս չհիվանդացա: Անգինայով հիվանդանում էին նաև մայրս և
երկվորյակ քույրերս, բայց նրանց մոտ դա ավելի մեղմ էր ընթանում, բացի դրանից ո՛չ այնքան
հաճախ, ինչքան ինձ մոտ: Ընդհանրապես անգինայով շատերն են հիվանդանում: Երևի դա էր
պատճառը, որ մենք այնքան էլ լրջորեն չէինք վերբերվում հորս «անգինային»:
Հայրս շարունակում էր իր «բուժումները» միայն
մի տարբերությամբ, որ նա նաև սպիտակ մառլյայով փաթաթել էր կոկորդը՝ հետևելով «տաք պահիր, որ անցնի»
ժողովրդի մեջ ընդունված խորհրդին: Մենք արդեն սովոր էինք այդ փաթաթանը տեսնել նրա
պարանոցին: Սակայն, մի օր մայրս հայտնեց
ինձ, որ հորս ծնկներին հեղուկով լեցուն մեծ-մեծ բշտիկներ են հայտնվել, որոնք ո՛չ
քոր են գալիս, ո՛չ էլ ցավում: Դա ինձ շատ տարօրինակ թվաց և ես նրան տարա բժշկի:
Մենք գնացինք պոլիկլինիկա, մաշկային բաժանմունք:
Ես, հիմա ապրելով Միցայալ
Նահանգներում, նոր եմ հասկացել, թե ինչքան արդյունավետ է բժշկական համակարգը
Հայաստանում և հակառակը, ինչքան անարդյունավետ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում:
Հիվանդը Հայաստանում կարող է նախնական բուժում ստանալ պոլիկլինիկայում, իսկ
առանձին դեպքերի և բարդությունների դեպքում հիվանդանոցում: Պոլիկլինիկայում կան
գրեթե բոլոր հիվանդությունների գծով բաժանմունքներ, որտեղ հիվանդին ո՛չ միայն ախտորոշում
են, այլ նաև բուժում, ըստ որում միանգամայն ձրի: Ամերիկայում բժշկական համակարգը
բաղկացած է բազմաթիվ բժշկական կենտրոններից և հիվանդանոցներից: Բժշկական
կենտրոններում հիվանդը հիմնականում նախնական զննման է ենթարկում, կատարվում են որոշ ախտաբանական հետազոտություներ:
Բուժումը մեծ մասամբ կատարվում է հիվանդանոցում, եթե նույնիսկ դա առաջին բժշկական
օգնություն ցույց տալն է: Այդ պատճառով էլ հիվանդանոցները լեփ լեցուն են
հիվանդներով՝ նույնիսկ բոլոր հիվանդանոցների շտապ օգնության բաժանմունքները: Համակարգից
գրեթե բոլորն են դժգոհ: Ժամանակ առ ժամանակ թերթերում քննադատական հոդվածներ են
տպվում, իսկ հեռուստացույցով քննադատական հաղորդումներ կազմակերպվում, բայց
համակարգը համառորեն մնում է նույնը:
Հորս զննեց մաշկային
բաժանմունքի վարիչը` Կառլեն Լևոնիչը, որը բժշկական գիտությունների թեկնածուի
կոչում ուներ: Կառլեն Լևոինիչը միջահասակ, թեթևակի ալեխառն մազերով, ինտիլիգենտ մի
անձնավորություն էր: Նա ասաց, որ ոչ մի
վտանգավոր բան չկա, որ պարզապես մրսածություն է, իսկ ինչ վերաբերվում է բշտիկներին,
ապա դրանք հենց այդ մրսածության հետևանքն են: Մենք ուրախացանք, որ վտանգավոր ոչինչ
չկա և վերադարձանք տուն: Հայրս շատ էր հավանել Կառլեն Լևոինիչին: Երբ տուն եկանք,
նա ասաց.
- Ի՛նչ աղեկ բժիշկ մըն էր:
Անցավ ևս մեկ ամիս: Հորս վիճակը
չէր լավանում: Այս անգամ ես մեր տուն հրավիրեցի մեկ ուրիշ մաշկաբանի՝ բժիշկ Վարդան
Մարգարյանին: Նա մի թռուցիկ հայացք գցեց հորս ծնկների վրայի բշտիկներին և նրանից ծածուկ,
գլխի շարժումով ինձ հասկացրեց, որ դուրս գնանք: Մենք գնացինք հյուրասենյակ և
բժիշկն ասաց.
- «Pemphigus
Vulgaris», - և տխուր նայեց ինձ:
- Ի՞նչ, - ասացի ես: Նա նորից
կրկնեց.
- «Pemphigus
Vulgaris»:
- Իսկ ի՞նչ է նշանակում դա, - ասացի
ես:
- Դա նշանակում է, որ Ձեր հայրը
ծանր հիվանդ է և ընդամենը երեք ամսվա կյանք ունի: «Pemphigus
Vulgaris»-ն ավելի վատ հիվանդություն է քան
քաղցկեղն ու ավելի արագ ընթացող: Մաշկային հիվանդություններն, ի տարբերություն
մյուս հիվանդությունների, ախտանիշներն ի ցույց են դնում հենց հիվանդի մաշկի վրա:
Դրա համար էլ մաշկաբանների զգալի մասը գրեթե չի սխալվում ախտորոշման հարցում: Եթե բուժումը շուտ սկսվեր, այսինքն հվանդությունն
ախտորոշվեր ավելի շուտ ապա հնարավոր կլիներ հիվանդի կյանքը զգալիորեն երկարացնել:
- Ուրեմն, եթե Կառլեն Լևոնիչը
ճիշտ ախտորոշե՞ր, ապա հնարավոր կլինե՞ր հորս կյանքը երկարացնել:
- Ա՛յո, բայց հիմա արդեն ուշ է:
Հաջորդ օրը մենք հորս տարանք «Մաշկաբանության և Սեռավարակբերի Գիտա-ժշկական Կենտրոն»: Այնտեղ
լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքները դրական դուրս եկան: Այսինքն, հաստատվեց,
որ հայրս հիվանդ է «Pemphigus Vulgaris»-ով…
Բաժանմունքում կային և տարեցներ
և երիտասարդ աղջիկներ ու տղաներ, որոնք նույնպես հիվանդ էին «Pemphigus Vulgaris»-ով:
Նրանց՝ գրեթե բոլորի մոտ հիվանդությունը սկսվել էր կոկորդի ցավով, ինչպես հորս
մոտ: Նրանք բոլորը դիմել էին քիթ-կոկորդի բժիշկներին կարծելով որ նշագեղձերի խնդիր
ունեն: Զարմանալի է, բայց բժիշկները նույնիսկ հեռացրել էին նրանցից մի քանիսի նշագեղձերը՝ կարծելով, որ իսկապես խնդիրը նշագեղձերի
մեջ է, բայց վերջի վերջո բոլորն էլ եկել էին մաշկային բաժանմունք…
«Pemphigus
Vulgaris»-ը իմունային խանգարում է: Իմունային
համակարգն արտադրում է հակամարմիններ ընդեմ մաշկի և լորձաթաղանթների վրա գտնվող
հատուկ սպիտակուցների: Այդ հակամարմինները կոտրում են մաշկի բջիջների միջև եղած
կապերը, որը հանգեցնում է բշտիկների ձևավորմանը:
Ստույգ պատճառը դեռևս անհայտ է: Բուժման համար ամենից առաջ օգտագործում են
իմունային համակարգն ամրապնեդող պատրաստուկներ, ինչպես նաև հակաբորբոքիչներ և
կորտիկոստերոիդներ: Ամեն դեպքում կողմնակի
բարդություններն անխուսափելի են գրեթե բոլոր օգտագործվող դեղերի բարձր
չափաբաժինների պատճառով: Հիվանդությունն անբուժելի է, բայց հնարավոր է համապատասխան
բժշկական հսկողության դեպքում երկարացնել հիվանդի կյանքը:
Մի քանի ամիս հայրս անցկացրեց
հիվանդանոցքում: Նրան խնամում էր մայրս: Նա մահացով ուղիղ երեք ամիս անց, ինչպես
կանխատեսել էր բժիշկ՝ Վարդան Մարգարյանը:
Պատահաբար իմացա, որ ճակատագրի
հեգնանքով Կառլեն Լևոնիչի դիսրտացիայի թեման եղել էր «Pemphigus
Vulgaris»-ը…
Կալիֆորնիա, Գլենդել
16 հոկտեմբերի, 2014թ.
