Տեխնոլոգները

- Սաշինկա՛, թեյ կուզե՞ս, - հարցրեց Նինա Իվանովնան առավոտյան և, առանց պատասխանին սպասելու, հախճապակյա բաժակով անուշահոտ թեյ մատուցեց Ալեքսանդր Վասյուկովին, ավելացնելով, - սև հաղարջի մուրաբայով է, մայրս էր ուղարկել Նովոսիբիրսկից, անուշ արա՛ աղավնյակս:

           

Նինա Իվանովնան արտադրամասի՝ հիգիենայի տեխնոլոգն էր. եթե արտադրամասում իդեալական մաքրություն չպահպանվեր ամբողջ բարդ տեխնոլոգիական գործընթացի ժամանակ, ապա արտադրվող երկու արտադրատեսակների՝ «Պլատոյի» և «Պլյուշչի» որակների կտրուկ անկում կգրանցվեր: Աստված մի արասցե, եթե նա իր բազմաթիվ ձյունասպիտակ, բատիստյա, թաշկինակներից մեկով հայտնաբերեր թեկուզ աննշան մուր կամ կեղտ որևէ արտադրական տեղամասի աշխատանքային մակերեսի վրա, կամ հատուկ էլեկտրոնային սարքի միջոցով գրանցեր փոշու՝ նորմայից ավելի բարձր քանակություն, ապա այդ տեղամասի բոլոր աշխատակիցները կզրկվեին տվյալ ամսվա դրամական պարգևատրումից:

           

- Սաշինկա՛, տորթ կուզե՞ս, շատ համեղ է, ինքս եմ պատրաստել, - ասաց Վալենտինա Յուրևնան և, առանց պատասխանին սպասելու, մի կտոր թարմ, շոկոլոդե կրեմով տորթ դրեց Վասյուկովի գրասեղանին, հենց թեյի կողքին, - անուշ արա՛ թանկագինս:

           

Վալենտինա Յուրևանան արտադրամասի՝ երկու արտադրատեսակների՝ «Պլատոյի» և «Պլյուշչի» որակի վերահսկման պետն էր: Նրա ուշադրությունից երբեք չէր վրիպում որևէ, նույնիսկ չնչին անփութություն, տեխնոլոգիական խախտում, որ կարող էր վատ անրադառնալ երկու արտադրատեսակների որակի վրա:

           

- Սաշինկա՛, թույլ տուր ես էլ քեզ «Բելոչկա» տեսակի շոկոլադե կոնֆետներով հյուրասիրեմ, երեկ եմ գնել Երևանում, - ասաց Յուլիա Պետրովնան, - իմիջիայլոց,  ընկույզով են և շատ համեղ, քեզ պետք կգան, նոր ես ամուսնացել, - չարաճիճիորեն ուղիղ նայելով Սաշայի կապույտ աչքերի մեջ, ժպտաց նա:

           

Յուլիա Պետրովնան ցերեկային  հերթափոխի պետն էր և պատասխանատու էր ողջ արտադրամասի՝ աշխատանքների ընթացքի համար:

           

Աշխատանքը նոր էր սկսվել, ժամը ութն անց էր տասը րոպե. Սաշան, շրջապատված երեք, դեռևս երիտասարդ, երեսունը չբոլորած, ազգությամբ ռուս կանանց քնքուշ հոգատարությամբ արտադրամասի «Տեխնոլոգիական սենյակում» վայելում էր իր առավոտյան հյուրասիրությունը: Նա Խորհրդային Հայաստանի՝ Աբովյան քաղաքի՝ «Սիրիուս» գործարանի` «002 արտադրամասի»՝ «Պլատո» կիսահաղորդչային արտադրատեսակի ավագ տեխնոլոգն էր: Մյուս արտադրատեսակի՝ «Պլյուշչի» ավագ տեխնոլոգ էր Երևանի Կարլ Մարքսի անվան Պոլիտեխնիկ ինստիտուտի` «Կիսահաղորդչային սարքեր» բաժնի շրջանավարտ Գագիկ Ավագյանը, ով նստում էր նույն սենյակում:  Երեք կանայք էլ գեղեցիկ էին, բայց ամենագեղեցիկը, իհարկե՛, Յուլիան էր, ով կարծես սեր էր բուրում իր տեսքով, քայլվածքով, շարժումներով... Նրան բոլորն էին հավանում, իսկ արտադրամասի տղամարդիկ միշտ շոյիչ, գուրգուրիչ հայացքներով ուղեկցում էին նրան: Յուլիան նկատում էր տղամարդկանց ցանկասեր ու տենչալի նայվածքները, բայց ուշադրության չէր արժանացնում, քանի որ ամուսնացած էր, ուներ 6 տարեկան դուստր, ով իր նման գեղեցիկ էր, բայց, վտիտ լինելով, հաճախակի էր հիվանդանում:

           

Ամեն օր մի քանի անգամ այպես աշխույժ թեյ խմելով և զրուցելով, նրանք գրեթե չէին շփվում մյուս ավագ տեխնոլոգի՝ Գագիկի հետ, ով 22-23 տարեկան էր, Սաշայի հասակակիցը: Իհարկե՛, նրան էլ էին երբեմն քաղաքավարությունից դրդված թեյ առաջարկում, բայց մերժում ստանալով, չէին պնդում: «Տեխնոլոգիական սենյակում», թեյախմությունների  ժամանակ, խոսակցությունների գլխավոր թեման կամ Սաշայի կնոջ՝ Օքսաննայի մասին էր, կամ էլ Յուլիայի հիվանդոտ դստեր՝ Նատաշայի:

           

- Սաշա, ինչպե՞ս է Օքսաննան, - հարցնում էին նրանք:

           

- Լավ է, երեկ գնացինք գնումներ կատարելու: Օքսաննայի համար մի հրաշալի, կապտադեղնավուն բծերով շարֆ գնեցի:

           

- Ապրե՛ս, Սաշա՛: Ի՜նչ հոգատար ամուսին ես, - գովաբանում էին նրանք:

           

Օքսաննան Վոլգոգրադից էր՝ սիրունիկ ու գեղեցկադեմ, գրեթե նույն տարիքի, ինչ Սաշան: Ծանոթացել էին «Սիրիուսում»: Երկուսն էլ ժամանել էին աշխատանքի բախշման ուղեգրերով՝ որպես երիտասարդ մասնագետներ: Օքսաննան աշխատում էր գործարանի «Տեխնոլոգիական բաժնում»: Նրանք միշտ միասին էին նախաճաշում ընդմիջման ժամերին: Շուտով Սաշան ու Օքսաննան ամուսնացան: Չար լեզուներն ասում էին, որ Օքսաննան վիճակախաղի տոմսով «Մոսկվիչ 412» մակնիշի ավտոմեքենա էր շահել, այդ պատճառով էլ Վասյուկովը շտապել էր խնդրել նրա  ձեռքը:

           

- Յուլիա՛, իսկ ինչպե՞ս է Նատաշկան, - հարցնում էր Սաշան:

           

- Լավ է, հազը մի փոքր մեղմացել է: 

           

Ավագ տեխնոլոգ Գագիկ Ավագյանը քչախոս, ամաչկոտ մի անձնավորություն էր: Գագիկը դեռևս սիրած աղջիկ չուներ, բայց դա խնդիր չէր, քանի որ արտադրամասում շատ էին երիտասարդ ու գեղեցիկ աղջիկները: Օրինակ, «Կիսահաղորդչային թիթեղների՝ քիմիական մաքրման տեղամասի» տեխնոլոգ, նրբիրան ու վայելչակազմ Նելին անտարբեր չէր նրա նկատմամբ, սակայն նա ավելի համակրում էր «Դիոդային մատրիցաների ոսկեզոծման տեղամասի» տեխնոլոգ Դիանային, ով Բաթումիի հայերից էր և շատ վատ էր խոսում հայերեն: Նելին ավելի գեղեցիկ էր, քան Դիանան, բայց Գագիկն ավելի էր հավանում վերջինիս, որովհետև նա ավելի անմիջական էր ու կանացի: Դա բոլորն էին նկատել: Այդ մասին գիտեին նաև «Տեխնոլոգիական սենյակի» երեք կանայք՝ Նինա Իվանովնան, Վալենտինա Յուրևնան և Յուլիա Պետրովնան, բայց երբեք նույնքան սիրալիրությամբ, ինչպես Սաշային, հարցեր չէին տալիս նրան:

           

Արտադրամասի  տաս տեղամասերից  յուրաքանչյուրն ուներ իր տեխնոլոգը, ով ավարտել էր՝ կամ տեխնիկական բարձրագույն ուսումնական հաստատություն, կամ էլ՝ որևէ համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետը: Արտադրամասի բանվորները պարտադիր պետք է ունենային տեխնիկումի կրթություն: Բանվորների և տեխնոլոգների զգալի մասը, մոտ 40 տոկոսը, Խորհրդային Միության տարբեր քաղաքներից էին նշանակվել աշխատանքի: Արտադրամասի աշխատակազմը խոսում էր հայերեն և ռուսերեն լեզուներով, որովհետև այն ժամանակ ռուսերենը Հայաստանում, ինչպես նաև ամբողջ Խորհրդային  Միությունում, համարվում էր երկրորդ մայրենի լեզուն:

           

Արտադրամասի աշխատակազմը բավականին երիտասարդ էր՝ 20-40 տարեկան և բազմազգ: Կային հայեր, ռուսներ, բելոռուսներ, մորդավացիներ, ուկրաինացիներ և այլն: Աշխատողները երկու արտադրատեսակների ավագ տեխնոլոգներին կատակով քեռիով էին դիմում, Վասյուկովին՝ «Պլատո» քեռի, իսկ Ավագյանին՝ «Պլյուշչ» քեռի՝ իրենց բավականին երիտասարդ տարիքի պատճառով:

           

Աշխատանքի վերջում հայտնի դարձավ, որ արտադրամասի՝ աշխատողների համար պարգևատրում է լինելու: Բոլորը վազեցին դիպի դրամարկղը՝ հերթ կանգնելու: Վասյուկովը հերթի մեջ առջևից հինգերորդն էր, Ավագյանը իններորդը, իսկ «Տեխնոլոգիական սենյակի» երեք կանայք բավականին հեռու էին նրանցից: Մի քանի րոպե հետո դրամարկղը պետք է բացվեր և մարդիկ կստանային իրենց պարգևատրման վճարները, աշխատավարձի 55 տոկոսի չափով: Հանկարծ Յուլիա Պետրովնան պոկվեց հերթից և մոտեցավ Սաշային.

           

- Սաշա՛, թանկագինս, մանկապարտեզից ուշանում եմ, Նատաշկային պետք վերցնեմ, արի՛ հերթի մեջ տեղերով փոխվենք, լա՜վ:

           

- Կներեք ինձ, Յուլիա Պետրովնա, բայց չեմ կարող: Ինձ էլ՝ Օքսաննան է տանը սպասում: Եթե ուշանամ, կանհանգստանա, հասկանում եք, չէ՞:

           

Յուլիան ապշած Սաշայի անտարբերությունից, կարկամած մի կետի էր նայում, երբ Գագիկը քնքշորեն բռնելով նրա ձեռքից բերեց ու կանգնեցրեց հերթի մեջ՝ իր տեղում, իսկ ինքը լռելյայն գնաց կանգեց նրա տեղում՝ Նինա Իվանովնայի և Վալենտինա Յուրևնայի կողքին: 

           

Հաջորդ առավոտյան, մոտավորապես ութն անց տաս րոպեին, երբ բոլորն արդեն հավաքվել էին «Տեխնոլոգիական սենյակում», Նինա Իվանովնան հախճապակյա բաժակով անուշահոտ թեյ մատուցեց Գագիկ Ավագյանին, ավելացնելով.

           

- Սև հաղարջի մուրաբայով է, մայրս էր ուղարկել Նովոսիբիրսկից, անուշ արե՛ք, աղավնյակս:

           

- Գագիկ Արմենակովիչ տորթ կուզե՞ք, շատ համեղ է, ինքս եմ պատրաստել, - ասաց Վալենտինա Յուրևնան և, առանց պատասխանին սպասելու, մի կտոր թարմ, ելակով զարդարված տորթ դրեց նրա գրասեղանին, հենց թեյի կողքին, - անուշ արե՛ք, թանկագինս:

           

- Գագիկ Արմենակովիչ, թույլ տվեք ես էլ Ձեզ շատ համեղ փքաբլիթներով հյուրասիրեմ. այս առավոտյան եմ թխել, հատուկ Ձեզ համար… Դուք էլ վերցրեք, աղջիկնե՛ր, - ասաց Յուլիա Պետրովնան, - իմիջայլոց, մի քանի հատ էլ փաթաթեմ թղթի մեջ, տարե՛ք Դիանոչկային, շատ լավ աղջիկ է և բախտավոր է, որ Ձեզ նման երկրպագու ունի…

ՄԱՐՏԻՆ ՇԻՐԻՆՅԱՆ

Կալիֆորնիա, Գլենդեյլ

1 հուլիսի, 2018թ.

«Կեղծված» ջրաչափը

Խորհրդային Միության փլուզումից հետո, անկախացած Հայաստանում հարկ եղավ համատարած փոխել բնակարանների և առանձնատների ջրաչափերը: Ջրի կորուստները շատ մեծ էին ոչ միայն ջրագծերի ահավոր մաշվածության, այլ նաև բնակաչության անբարեխիղճ վերաբերմունքի պատճառով: Քանի որ խմելու ջրի մետաղյա խողովակները գետնի տակ էին ու անզեն աչքով անտեսանելի, տարիների ընթացքում դրանք երբեք չէին փոխվում կամ վերանորոգվում իշխանությունների կողմից, թեպետ գումարներ այդ նպատակով պարբերաբար հատկացվում էին, այնուհետև՝ յուրացվում: Բնակչությունն էլ իր հերթին, խորհրդային արտադրության պարզ կառուցվածք ունեցող, ջրաչափերը հեշտությամբ կանգնեցնում էր և անխնա օգտագործում խմելու ջուրը բոստանները ջրելու, ավտոմեքենաները, գորգերը լվանալու կամ պարզապես հոսող ջրի տակ սեխ, ձմերուկ և շշալցված խմիչքներ սառեցնելու համար: Այդ պատճառով ջուրը դարձել էր գրաֆիկով՝ մի քանի ժամ առավոտյան, մի քանի ժամ էլ՝ երեկոյան:

           

Արցախյան պատերազմի զինադադարից մի քանի տարի անց սկսվեց նոր ջրաչափերի համատարած և պարտադիր տեղադրումը բնակչության հաշվին: Ջրմուղի գրասենյակները նոր պայմանագրեր էին կնքում բնակիչների հետ և վաճառում նրանց, հիմնականում գերմանական և ռուսական արտադրության ժամանակակից ջրաչափեր՝ 10,000 դրամ (մոտ $20) արժեքով: Նույն գնով ջրաչափեր էին վաճառվում նաև բոլոր տնտեսական խանութներում:  Ջրաչափերի տեղադրումն էլ էր բնակիչների հաշվին կատարվում և արժեր մոտ 2,000 դրամ (մոտ $4):

           

Կիրակնօրյա մի առավոտ, երբ Հակոբն ու իր կինը՝ Նարինեն, սուրճ էին խմում և քննարկում նորությունները, հնչեց դռան զանգը:

           

- Տեսնես ո՞վ է այսքան վաղ մեզ հիշել, - դժգոհեց Նարինեն:  

           

Երբ ամուսինները բացեցին բնակարանի մուտքի դուռը, իրենց առջև տեսան միջին տարիքի երկու տղամարդու: Նրանցից մեկի՝ թևի տակ թղթապանակ կար:

           

- Բարև ձե՛զ: Մենք ջրմուղից ենք: Եկել ենք ստուգելու ձեր բնակարանում տեղադրված ջրաչափը:

           

- Այսինքն՝ ուզում եք ասել, որ եկել եք ստուգելու ջրաչափի ցուցմու՞նքը, - հարցրեց Հակոբը սրտնեղած, - չէի՞ք կարող գալ մի ուրիշ օր, չէ՞ որ այսօր կիրակի է՝ հանգստյան օր:

           

- Ո՛չ, հե՛նց ջրաչափը: Կարող էինք գալ նաև շաբաթվա մեջ, աշխատանքային օրերի ընթացքում, բայց այդ դեպքում հնարավոր է դուք տանը չլինեիք: Մեզ համար էլ հաճելի չէ աշխատել հանգստյան օրերի ընթացքում, - իր հերթին դժգոհեց տղամարդկանցից մեկը:

           

- Լա՛վ, նե՛րս եկեք, - հրավիրեց նրանց տանտիրուհին:

           

- Ձեր ջրաչափը կե՛ղծ է, - վրդովված գոչեց հսկիչներից մեկը ջրաչափը զննելուց հետո:

           

- Ուզու՞մ եք ասել կեղծված արտադրատեսակ է, - հարցրեց Հակոբը:

           

- Այո՛: Մենք պարտավոր ենք ձեզ տուգանել սրա համար, իսկ տուգանքի չափը բավականին բարձր է՝ 50,000 դրամ (մոտ $100), - և բազմանշանակալից նայեց տանտերերին:

           

- Ինչի՞ց ենթադրեցիք, որ կեղծված է, - հարցրեց Հակոբը, - ա՛յս գերմանական արտադրության ջրաչափը տասը տարի առաջ հենց ջրմուղից ենք առել, իմիջիայլոց, թե՛ ստացականը, թե՛ տեխնիկական անձնագիրը, և թե՛ ջրմուղի և մեր միջև կնքված պայմանագիրը պահպանել ենք: Կարող ենք, որպես ապացույց, ցույց տալ: Ջրմուղի կողմից զմռսված կնիքն էլ անվնաս տեղում է: Բացի դրանից արտաքին տեսքից և գործելուց այն ոչ մի կասկածի տեղիք չի տալիս: Միթե՞ կարծում եք, որ մերոնք կարող էին այսքան լավ կեղծել:

           

- Դա մեզ բոլորովին չի հետաքրքրում, ու՞մ ուզում եք ցույց տվեք, բայց ոչ՝ մեզ, հասկացա՞ք, - կոպտեց հսկիչը, - և հետո՝ ի՞նչ կարևոր է, թե ո՞վ է կեղծել՝ մերո՞նք, չինացինե՞րը, թե՞ հնդիկները: Փաստը մնում է փաս՛տ, սա՛ կեղծվա՛ծ ջրաչափ է:

           

- Բայց լսե՛ք, ամեն ամիս ջրմուղի աշխատակիցը գալիս է մեր տուն ջրաչափի ցուցմունքը վերցնելու և այսպես՝ տասը տարի: Ինչու՞ նա չէր նկատում, որ այն կեղծված է, իսկ դուք, չգիտես ինչու՞, անմիջապես նկատեցիք: Ես կարծում եմ, որ դուք պարզապես խարդախներ եք և եկել եք մեզնից դրամ շորթելու, իսկ չհաջողվելու դեպքում՝ տուգանելու անհիմն պատճառաբանությամբ: Փաստորեն, դուք մեզ, անուղղակի կերպով, մեղադրում եք խմելու ջրի գողության մեջ, մինչդեռ մենք ամեն ամիս բավականին մեծ, մոտ՝ 5,000 (մոտ $10) դրամ ենք մուծում: Եթե դուք իսկապես ջրմուղից եք, ապա հայտնի պիտի լինի ձեզ, որ բնակչության մի զգալի մասը խմելու ջրի դիմաց վճարում է ընդամենը 1,000-1,500 դրամ (մոտ $2-$3):

           

- Ի՜նչ էլ ասեք, ի՜նչ էլ մտածեք, մեզ չի հետաքրքրում: Հիմա մենք արձանագրություն կկազմենք, որ դուք այսքան տարիներ կեղծված ջրաչափով մոլորեցրել եք ջրմուղին և ստիպված կլինեք վճարել տուգանքը, - սպառնաց նույն տղամարդը: Մյուսը, չգիտես ինչու՞, լռում էր:  

           

- Կազմե՜ք, կազմե՜ք, - ձայնը բարձրացրեց Հակոբը, - իսկ ես այդ արձանագրությունը կվերցնեմ և կգնամ ջրմուղ՝ պարզելու, թե այդ ինչպե՞ս է պատահել, որ ջրմուղը պաշտոնապես ջրաչափեր վաճառելով մարդկանց, տարիներ առաջ, հիմա էլ պաշտոնապես մեղադրում է նրանց այդ նույն ջրափաչերի կեղծված լինելու մեջ: Մեկ էլ՝ հերի՛ք է մարդկանց առավոտ շուտ անհանգստացնեք, քնահարամ անեք, այն էլ հանգստյան օրով և այդպիսի հիմար մեղադրանքներով: Դուք շա՜տ լավ գիտեք, որ մենք ոչ մի մեղք չունեն, բայց ձեզ այնպես եք պահում, կարծես հանցագործներ եք բռնել: Իսկ հիմա՝ դու՛րս իմ տնից և այլևս ձեզ այստեղ չտեսնեմ:

           

Հսկիչներն արձանագրությունը դրեցին սեղանին և, առանց արձագանքելու Հակոբի մեղադրանքներին ու վիրավորանքներին, դուրս ելան: Հակոբն անչափ վրդովված էր և չէր կարողանում հանդարտվել հսկիչների անարդար ու ստոր արարքի պատճառով.

           

- Նարինե ջա՛ն, հետո էլ ուզում են, որ երկիրը զարգանա, բարգավաճի… Ա՜խր, ո՞նց զարգանա, ո՞նց բարգավաճի, եթե ամենուրեք այսպիսի խարդախներ են մարդկանց շուրջը պտտվում… Եկա՛ն, մեր հանգստյան օրը փչացրեցի՛ն, անհիմն մեղադրանքներ ներկայացրեցին, արձանագրություն կազմեցին ու գնացին: Ես այս արձանագրությունը, բոլոր անհրաժեշտ փաստաթղթերի հետ, ուղղակիորեն տանելու եմ ջրմուղի պետի մոտ: Եթե նա այդ սրիկա հսկիչներին պաշտպանի, ապա ավելի լավ է դատի տամ նրանց, երեքին էլ: Հոգ չէ, որ 50,000 դրամ տուգանքի տեղը երևի 100,000 դրամ ծախսեմ: Գոնե արդարությունը վերականգնելով և այդ խաբեբաներին պատժել տալով «սիրտս կհովանա»…

           

- Հակոբ ջա՛ն, մի քիչ առաջ դու էիր ասում, որ «ամենուրեք այսպիսի խարդախներ են մարդկանց շուրջը պտտվում…»: Համոզված ե՞ս, որ ջրմուղի պետը կամ դատավորը մեզ կպաշտպանեն հանուն արդարության: Կարիք չկա նեղվես, նյարդերդ փչացնես այդ սրիկաների պատճառով: Իմ աշխատակցուհու ամուսինը ջրմուղում բաժնի վարիչ է աշխատում: Կասեմ նրան և հուսով եմ այս հարցն ավելի հեշտ ու հանգիստ կկարգավորի: «Վարդագույն» արդարության հետևից ընկնելու կարիք չկա, ավելի լավ է այս տհաճ և մանավանդ անարդարորեն ծագած հարցը լուծենք ավելի գործնական ճանապարհով:

           

Այդպես էլ եղավ, ինչպես Նարինեն էր կանխատեսել: Ջրմուղից փականագործ եկավ և «կեղծված» գերմանական արտադրության ջրաչափն անվճար փոխարինեց մեկ ուրիշ նույնանման ջրաչափով: Վարպետը նույնիսկ հրաժարվեց 1,000 դրամ թեյանվերից, որ առաջարկեցին տանտերերը: Անկասկած զգուշացված էր այդ մասին:

           

«Արդարությունը» վերականգնվեց:

           

ՄԱՐՏԻՆ ՇԻՐԻՆՅԱՆ

Կալիֆորնիա, Գլենդեյլ

10 մարտի, 2018թ.

Երջանիկ «դռնապանը»

Պարսկահայ հարևանիս հետ ամառային մի տաք երեկո, հերթական անգամ «Ամերիկանա» այցելելեցինք: Մի քանի պտույտ գործելով, կանգ առանք, մեջտեղում երգող շատրվաններ ունեցող, հսկայական ջրավազանի մոտ: Մարդիկ խմբված ունկնդրում էին երաժշտություն և զմայլվում շատրվանների՝ երաժշտությանը համահունչ խաղով: «Ամերիկանան» Կալիֆորնիայի՝ Գլենդեյլ քաղաքի ամենատեսարժան վայրն է, ավելի ճիշտ՝ զբոսավայրը…

           

Այնքան մարդաշատ է «Ամերիկանան», որ անհնար է այստեղ ծանոթների չհանդիպելը, հետևաբար մենք էլ հանդիպեցինք մի քանիսին: Հետաքրքրական էր հարևանիս՝ Ջոզեֆի հանդիպումն անչափ գեղեցիկ ու քնքուշ մի կնոջ՝ Մելանիի հետ: Նա անտարբեր չէր այդ քառասունն անց, միջահասակ կնոջ նկատմամբ: Մելանին եկել էր իր քրոջ աղջկա հետ, ով մի քանի օր առաջ էր ժամանել Հայաստանից՝ «Green Card» վիճակախաղով ԱՄՆ-ում մշտական բնակության իրավունք շահելով: Նրբիրան ու գեղեցկադեմ այդ աղջիկը հիացած էր Գլենդեյլով և անվերջ այդ մասին էր խոսում: Մինչ Ջոզեֆը համառորեն համոզում էր Մելանիին ամուսնանալ իր հետ, ես զրուցում էի ամերիկյան վառ  տպավորությունների տակ գտնվող աղջկա հետ:

           

- Մի շտապի՛ր, դեռ երեք օր չկա, որ այստեղ ես, արդեն վերջնական հետևություններ ես անում, - ասացի ես նրան ժպտալով, - ինչպես համարյա բոլոր հայաստանցիները, դու էլ ես կարծում, որ Ամերիկան ամենաիդեալական և ամենաարդար երկիրն է, բայց պետք է քեզ հիասթափեցնեմ, դա այդքան էլ այդպես չէ՛, հավատա՛ ինձ:  Առայժմ դու զբոսաշրջիկի կարգավիճակում ես և չես նկատում, որ ամեն ինչ այնքան էլ հոյակապ չէ, ինչպես դու ես կարծում: Ա՛յ, երբ ինքնուրույն կապրես՝ աշխատանք կունենաս, բնակարան կվարձես և ավտոմեքենա կգնես, այն ժամանակ էլ կահասկանաս, որ բազմաթիվ դժվարություններ են ծագելու… Ուզում եմ ասել, որ Ամերիկան դրախտ չէ, ինչպես շատերն են պատկերացնում, անխուսափելիորեն ստիպված ես լինելու բազմաթիվ փորձությունների միջով անցնելու:

           

- Չէ՜, ի՞նչ եք ասում, միևնույնն է՝ այստեղ մի հազար անգամ ավելի լավ է, քան, Հայաստանում, - շարունակեց համառորեն պնդել աղջիկը:

           

- «Ամերիկանան» հավանու՞մ ես, - փորձելով փոխել խոսակցության առարկան, հարցրեցի ես:     

           

- Այո՛, շա՜տ, հատկապես ժամանակակից հագուստեղենի՝ «Disney Baby», «Marciano», «Calvin Klein», «Sephora» և «Norsdrom» խանութները, բայց գներն ահավոր բարձր են, անհավատալի բարձր…

           

- Իսկ գիտե՞ս, որ «Ամերիկանան» բոլորող համարյա բոլոր գեղեցկատես շենքերը բնակելի են, իմիջայլոց, այստեղ բնակարան վարձելը մի քանի անգամ ավելի թանկ է նստում, քան քաղաքի այլ թաղամասերում:

           

- Գիտեմ: Ինձ շատ են դուր գալիս նաև «Ամերիկանայի» գունազարդ էլեկտրաքարշ-վագոններով երկաթուղին, գերժամանակակից, էլեկտրական ավտոմեքենաների «Tesla» խանութ-ցուցասրահը և «Pacific Theatres» կինոթատրոնը, որտեղ նույնիսկ հայկական արտադրության կինոնկարներ են ցուցադրվում:

           

Երբ աղջիկն ու Մելանին գնացին, նկատեցի, որ Ջոզեֆի տրամադրությունն ընկել էր, հասկացա, որ նա հերթական անգամ մերժում էր ստացել Մելանիից: Արդեն բավականին ժամանակ էր, որ հարևանս համոզում էր նրան ամուսնանալ իր հետ: Ջոզեֆը հիսունն անց տղամարդ էր և երազում էր ամուսնանալ, ընտանիք կազմել Մելանիի հետ:

           

- Մի տխրի՛ր, Ջոզեֆ, - մխիթարեցի նրան, - համառ եղի՛ր և ամեն ինչ կլինի այնպես, ինչպես դու ես ուզում: Հավատա՛ ինձ, միայն համառ տղամարդուն է հաջողվում գրավել սիրած էակի սիրտը, բազմաթիվ այդպիսի օրինակներ գիտեմ:  

           

Այսպես զրուցելով և զբոսնելով հասանք Գլենդեյլի ամենախոշոր ու ամենասիրված «Barns & Noble» մարդաշատ գրախանութին, որի ընդարձակ երեք հարկերն իրար հետ ներդաշնակորեն միանում են շքեղ շարժասանդուղքներով: Գրախանութի՝ շենքի գլխին մի մեծ, ամերիկյան դրոշ է ծածանվում՝ ի ցույց դնելով ԱՄՆ-ի հիսուն նահանգները խորհրդանշող, կողք-կողքի շարված աստղերը: Բոլոր հարկերում տեղադրված են հարմարավետ բազկաթոռներ և նստարաններ այցելուների համար, որպեսզի նրանք հնարավորություն ունենան թերթել և աչքի անցկացնել հերթական ընտրված ամսագիրը կամ գիրքը՝ համոզվելու համար արդյո՞ք դա իրենց հավանածը կամ փնտրածն է, թե՞ ոչ: Իդեպ, գրախանութն ունի նաև հայկական հետաքրքրություն (Armenian Interest) ներկայացնող առանձին գրքերի փոքրիկ բաժին: Երբ Ջոզոֆն ու ես ներս մտանք գրախանութի հսկայական ապակեպատ դռներով, մեզ մոտեցավ և շատ սիրալիր դիմավորեց խանութի անվտանգության աշխատակիցը. 

           

- Համեցե՛ք, սը՛ր: Կար՞ող եմ որևէ բանով օգտակար լինել Ձեզ: Ձայնաերիզների և տեսաերիզների հսկայական տեսականուն ծանոթանալու համար պետք է առաջանաք մինչև վերջ, իսկ ահա՛ պարբերականներն ու ամսագրերն աջ կողմում են, սը՛ր: Առարկայական գրքերի հարուստ տեսականի ունենք երկրորդ հարկում, իսկ երրորդ հարկում են գտնվում մանկական գրքերի, խաղալիքների բաժիները և հյուրնկալ ու հարմարավետ սրճարանը:   

           

Սկզբում մենք նրան դռնապանի տեղ դրեցինք, բայց հետո համոզվեցինք, որ խանութի անվտանգության աշխատակիցն է: Նա կարճահասակ, թխադեմ, ոչնչով աշքի չընկնող, աշխույժ մի լատինո էր: Խոսքի բռնվելով նրա հետ, պարզեցինք, որ Մանոլոն, այդպես էր նրա անունը, մարդամոտ ու անկեղծ մի անձնավորություն էր, չափազանց անկեղծ…

           

- Բոլորովին վերջերս եմ ընդունվել աշխատանքի և շա՜տ գոհ եմ, - ասաց նա, մտերմիկ ժպտալով, - ամբողջ օրն այստեղ կանգնած զմայլվում եմ գեղեցիկ կանանցով, հա՜, հա՜, հա՜… Երբեմն այնպիսի՜ լավիկներն են հանդիպում: Նայե՛ք, նայե՛ք այս մեկին, օօ՜հ, օ՜օհ…

           

Այդպես կրքաբորբոք հառաչելով նա մոտ վազեց և հարգանքով բացեց դուռը մի բարետես, սևամորթ կնոջ առջև և մի քանի սիրալիր խոսքեր փոխանակեց նրա հետ: Կինն ինքնաբավ ժպտաց, շնորհակալություն հայտնեց և շորորալով հեռացավ:

           

Տեսաք, չէ՞, ինչպիսի՜ փարթամ ու հրապուրիչ կուրծք ուներ… Ա՜խ, ինչպես կգրկեի նրա քաղցր, շոկոլադե կուրծքը...

           

- Մանոլո՛, - ասացի, - ամուսնացած ե՞ս:

           

- Դեռ ո՛չ, բայց սիրուհի ունեմ, Էրմինիա՛ն:

           

Եվ առանց մեզնից գեթ մի փոքր ամաչելու անմիջապես բջջային հեռախոսի մեջ ցույց տվեց սիրուհու մերկ ու կիսամերկ լուսանկարները՝ մանրամասն նկարագրելով և քննարկելով նրա մերկ մարմնի ամենաինտիմ ու գրգռիչ մասերը, ներքնազգեստները ներքին հարդարանքի պարագանները, դաջվածքներն ու անգամ պիրսինգները (piercing):  

           

- Իսկ ինչու՞ չես ամուսնանում, Մանոլո՛ - զարմացած հարցրեց ընկերս:

           

- Ի՞նչ կարիք կա շտապելու, մի օր կամուսնանամ, - անվրդով պատասխանեց նա, - ուզում եմ վայելել աղջիկների սերը, ամուսնանալ դեռ կհասցնե՜մ:

           

- Քանի՞ տարեկան ես, Մանոլո՛, - հարցերցի ես:

           

- Քառասունչորս:

           

Այդ պահին հրապուրիչ տեսքով մի կին մոտեցավ գրախանութին, Մանոլոն անմիջապես վազեց և ամենայն սիրալիրությամբ բացեց դուռը նրա առջև, մեծարելով նրան, ինչպես մի թագուհու: Կինը նախորդի պես, մի հմայիչ ժպիտ պարգևեց նրան ու հեռացավ: Վերադառնալով մեզ մոտ, Մանոլոն բացականչեց.

           

- Տեսա՞ք, ի՞նչ հետույք ուներ: Այդպիսի հրաշալի հետույք վաղու՜ց չէի տեսել, - օօ՜հ, օօ՜հ, ինչպիսի հաճույքով կգրկեի այդ սքանչելի հետույքը…

           

- Բա այս մեկը՜… Ի՞նչ գեղեցիկ աչքեր ու վարսեր ունի… Ա՜խ, ինչպիսի հաճույքով կշոյեի նրա սաթի պես սև ու փայլուն վարսերը…

           

Այսպես, շարունակ ամբողջ օրը սիրալիր, հիացական ու հարգալից վերաբերմունք ցույց տալով գեղեցիկ կանանց, երբեմն էլ մեզ նման մարդկանց հետ զրուցելով այդ նույն կանանց մասին, նա երջանիկ անցկացնում էր աշխատանքային օրը: Ըստ երևույթին, կանանց դուր էր գալիս նրա կնամեծար վերաբերմունքը, քանի որ կարծես, գեղեցկության ստուգահանդեսի միջով անցնելով, մեկ անգամ ևս համոզվում էին իրենց բաղձալի լինելու մասին, այն էլ՝ փորձված տղամարդու աչքերով: Ընդհանրապես Ամերիկայի կանայք, երբ զգում են տղամարդկանց հիացական ու սևեռուն հայացքն իրենց վրա, փորձում են պատասխանել շնորհակալական ժպիտով՝ գնահատականի արժանանալու համար, նույնիսկ զուգընկերոջ կամ ամուսնու հետ գտնվելիս: Մանոլոն բարձր գնահատականի էր արժանացնում գեղեցիկ կանանց, բայց ոչ հետապնդում: Այդքանն էլ բավական էր նրան, որպեսզի երջանիկ զգար իրեն, իսկ ամենակարևորը տեղի կունենար տանը, օրվա ընթացքում կուտակած ա՜խերով ու օօ՜հերով պրկված սեռական ամբողջ էներգիան կպարպվեր՝ իրեն անհամբերությամբ սպասող սիրատոչոր Էրմինիայի հյուրնկալ գրկում:    

           

Երբ մենք դուրս եկանք խանութից, Մանոլոն, մի կողմ քաշված, մտամոլոր ինչ որ նկարներ էր ուշադիր դիտում: Երևի, իր հմայիչ սիրեցյալի, Էրմինիայի անպարկեշտ լուսանկարներն էին դրանք: Միգուցե սքանչելի ու հրապուրիչ կանանցով հիանալով, նա պարզապես Էրմինայի մաշող կարոտն է՞ր առնում, ո՞վ գիտե… Միգուցե և նա լպիրշ տղամարդ չէր, այլ նվիրված ու կրքոտ սիրահար…

           

- Արի՛ մի տեղ նստենք ու մի քիչ ժամանակ անկացնենք: Կարող ենք նաև զրուցել, թեկուզ այդ արտառոց զույգի՝ Մանոլոյի ու Էրմինիայի մասին, - կատակեց Ջոզեֆը:

           

- Որտե՞ղ, - հարցրեցի ես, - մեքսիկական «Frida Mexican Cuisine»-ու՞մ, իտալական «Deluca’s Italian Deli»-ու՞մ, թե՞ ճապոնական «Katsuya»-ում:

           

- Ավելի լավ է նստենք «The Cheesecake Factory»-ում: Այնտեղ շատ համեղ պաղպաղակ են տալիս, բացի այդ ռեստորանի բացօթյա հատվածից շատ լավ երևում են երգող շատրվանները, - առաջարկեց Ջոզեֆը:

ՄԱՐՏԻՆ ՇԻՐԻՆՅԱՆ

Կալիֆորնիա, Գլենդեյլ

2 մարտի, 2018թ.

Փայտոչիլային իրարանցում (ուրվանկար)

Իմ կարծիքով տանը բնակություն հաստատող բազմաթիվ միջատներից ամենասարսափելին դա փայտոչիլն է: Այո՛, այո՛, մի՛ զարմացեք: Ո՛չ ճանճերը, ո՛չ մոծակները, ո՛չ մրջյունները, և ո՛չ էլ, օրինակի համար, խավարասերներն այդքան սարսափելի չեն, ինչքան այդ զզվելի ու արնախում արարածները… Ապշեցուցիչ է, որ նրանք հանդիպում են նույնիսկ այնպիսի զարգացած ու բարձր կենսամակարդակ ունեցող երկրներում, ինչպիսին են՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները: Օրինակ, ըստ վիճակագրության, Կալիֆորնիա նահանգի՝ բնակարանների 30 տոկոսում վխտում են այդ «սրիկաները» և բառիս բուն իմաստով անարգելք ծծում «անմեղ մարդկանց» արյունը… Փայտոչիլներ կան անգամ Կալիֆորնիայի ամենամաքուր ու օրինակելի քաղաքում, ինչպիսին հայաշատ Գլենդեյլն է, որտեղ ապրում էր Հակոբն իր կնոջ՝ Կարինեի և երիտասարդ որդու՝ Գևորգի հետ:

           

- Օ՜ֆ, մոծակներ են հայտնվել մեր բնակարանում, - գանգատվեց Հակոբն առավոտյան սուրճ խմելիս, ամբողջ մարմինս քոր է գալիս նրանց խայթոցներից:

           

- Իսկ ինչու՞ ինձ չեն կծում, - զարմացավ Կարինեն:

           

- Ինձ էլ չեն կծում, - ասաց Գևորգը, - մա՛մ ջան, իմ ու քո արյունները քաղցր չեն, ինչպես հայրիկինը, - կատակեց նա:

           

- Իսկապես զարմանալի է, բարձրաձայն մտորեց Հակոբը, - ինչքան ինձ է հայտնի՝ մոծակները, մարդկանց խայթելիս, խտրականություն չեն դնում: Եթե մոծակներ չեն, այդ դեպքում ինչե՞ր են:

           

Այդ նույն բազմաբնակարան, երկու հարկանի շենքում, որտեղ վարձակալությամբ երկրորդ հարկում ապրում էր Հակոբի ընտանիքը, ամիսներ առաջ մեկ ուրիշ հայկական ընտանիք էր ապրում առաջին հարկում, ճիշտ լվացքատան կողքին, ովքեր Միացյալ Նահանգներ էին մուտք գործել անօրեն կերպով՝ Մեքսիկայից: Ամուսինը երկու ամսով կալանավորվել էր Միացյալ Նահանգների Ներգաղթի ծառայության կողմից, իսկ կինը և 17 տարեկան անչափահաս որդին անարգելք ժամանել էին Գլենդեյլ: Երբ նա վերադարձավ կալանավայրից, իր հագուստների հետ փայտոչիլներ էր բերել, որոնք վխտում են բանտերում, զորանոցներում, անօթևանների կացարանններում և այլ համանման վայրերում: Այդ մասին նրանք էլ գլխի չէին ընկնում և անընդհատ բողոքում էին հարևան կենվորներին, որ շենքում մոծակներ կան, որոնք անխնա կծում են իրենց ու չեն թողնում քնել: Նրանք հաճախ էին ցույց տալիս իրենց թևերի ու ոտքերի բաց մասերում խայթոցների հետևանքով կարմրած տեղերը ու անդադար հարցնում.

           

- Իսկ Ձեզ չե՞ն կծում: Կոտորվեցի՜նք, էլ չենք դիմանում…

           

Հետո՝ լռեցին, բայց սկսեցին տարօրինակ վարքագիծ դրսևորել. սկզբում բնակարանից դուրս նետեցին նոփ-նոր բազմոցը, որ բոլորովին  վերջերս էին գնել, այնուհետև՝ վերմակները, մահճակալի ծածկոցները, բազմաթիվ հագուստներ... Հետաքրքրվողներին բացատրում էին, որ ավելի ընտիրն են ուզում գնել: Չափազանց մաքրասեր դարձան՝ ամեն օր, առավոտից երեկո լվացք էին անում՝ մյուս կենվորների արդարացի դժգոհությունն առաջացնելով, քանի որ օրվա մեծ մասը շենքի ընդհանուր լվացքատունը միայն իրենք էին զբաղեցնում:

           

- Կարինե՛, լվացքատունն ազատ է… Քանի դեռ ներքևի տարօրինակ կենվորները չեն զբաղեցրել, շու՛տ մեր լվացքի շորերն իջեցրու այնտեղ, - ուրախ լուր հայտնեց Հակոբը՝ զբոսանքից հետ վերադառնալիս:

           

- Իսկապե՞ս, անհավատալի է, Հակո՛բ ջան: Հիմա գնում եմ, - ու գրեթե վազելով, իջավ լվացքատուն:

           

Կարինեն սկզբում գործի դրեց լվացքի մեքենան, որն աշխատում էր 25 ցենտանոց հինգ մետաղադրամներով, այնուհետև լվացված ու քամված շորերը տեղափոխեց էլեկտրական չորանոց՝ երեք 25 ցենտանոցներով աշխատեցնելով այն: Նա չորացած շորերը տեղավորեց լվացքի համար նախատեսված պլաստմասսե զամբյուղի մեջ և դրեց լվացքի մեքենայի կողքի՝ սեղանիկի վրա, որպեսզի կարգի բերի լվացքատունը: Այդ պահին, Մեքսիկայով ժամանած հարևանուհին՝ Գայանեն իր լվացքը բերեց, զամբյուղով տեղավորեց Կարինեի լվացքի կողքին և դուրս եկավ, հնարավորություն տալով նրան վերջացնելու իր գործը: Վստահաբար կարելի է ասել, որ հենց այդ պահից էլ փայտոչիլները տեղափոխվել էին Գայանեի լվացքի զամբյուղից Կարինեի զամբյուղի մեջ:

           

Անցավ տաս օր: Գայանեի ընտանիքը տեղափոխվեց ուրիշ վարձու բնակարան Գլենդեյլի մի այլ թաղամասում: Նրանք իրենց հետ ոչինչ չվերցրեցին, բացի անձնական որոշ հագուստներից, որոնք լվացին և խնամքով չորացրեցին լվացքատան չորանոցում ամենաբարձր ջերմաստիճանի տակ: Բնակարանը վերանորոգող մեքսիկացի բանվորներն իրերի մի մասը տեղափողեցին, մի մասն էլ պարզապես դուրս նետեցին: Կարինեն մեկ ամսով մեկնեց Հայաստան:

           

Հակոբը շարունակվում էր քորվել: Մի քանի օր անց Գևորգն էլ սկսվեց քորվել: Նա գիշերվա կեսին զարթնեց ու բացականչեց.

           

- Հայրի՜կ, ինձ էլ են կծում: Արի՛ վառենք լույսը ու տեսնենք, թե ի՞նչ միջատներ են մեզ կծում:

           

Երբ լույսը վառեցին, սպիտակ պատերի ու առաստաղի վրա փոքրիկ, կլորիկ, սև միջատներ էին անշտապ շարժվում: Մի քանիսին Հակոբը հեշտությամբ բռնեց անձեռնոցիկի օգնությամբ և գցեց փոքրիկ ապակյա սրվակի մեջ, որպեսզի առավոտյան համացանցի միջոցով պարզի, թե ի՞նչ միջատներ են:

           

- Կարող է փայտոչիլներ են, տղա՛ս: Արի՛ ստուգենք անկողինները:

           

Անկողնային սպիտակեղենի վրա հայտնաբերվեցին մի քանի կարմիր արյան բծեր, իսկ սպիտակ սավանների՝ կարերի երկայնքով շատ փոքրիկ, մուգ կարմիր գնդիկներ ու մի քանի հատ նույն միջատներից: Մուգ կարմիր գնդիկները երևի նրանց ձվերն էին… Այլևս գրեթե կասկած չկար, որ դրանք փայտոչիլներ էին: Իմիջիայլոց, «փայտ» բառը ոչ մի կապ չունի այդ միջատների հետ: Այնպես որ՝ այնքան էլ դիպուկ չէ նրանց հայկական անվանումը: Այդ միջատները, օժտված լինելով հատուկ հոտառությամբ, զգում են մարդկանց հոտը, հատկապես քրտինքը, որի շնորհիվ էլ դյուրությամբ գտնում ու ծծում են նրանց արյունը: Փայտոչիլներն ինքնուրույն չեն տեղափոխվում մի բնակարանից մյուսը, այլ բերվում են հագուստի, զանազան փալաս-փուլուսի հետ, ինչպես դա կատարվեց Հակոբենց դեպքում: Փայտոչիլներ են լինում նաև ամերիկյան ավտոբուսների մեջ, որով երթևեկում են նաև անօթևանները, ովքեր շատ փնթի են, քանի որ հնարավորություն չունեն հաճախ լողանալու ու լվանալու իրենց հագուստները: Որոշ հագուստի պահեստներում ու խանութներում նույնպես կարելի է հանդիպել այդ արնախումներին, այսինքն հնարավոր է անգամ նոր գնված հագուստների հետ նրանք  մուտք գործեն Ձեր բնակարան:

           

Առավոտյան Հակոբն անկողնային սպիտակեղենը դրեց պլաստմասսե թասի մեջ, վրան եռացած ջուր և քլորաջուր լցրեց, որպեսզի ոչնչացնի թե՛ փայտոչիլներին, և թե՛ նրանց ձվերին, դրսում թափ տվեց ներքնակները, բարձերն ու վերմակները, փոշեծծեց ամբողջ բնակարանն ու օճառով խնամքով լվաց բնակարանի հատակը: Օրվա ընթացքում տնտեսական ապրանքնրերի խանութից գնեց քիմիական միջոցներ՝ նրանց վերջը տալու համար։ Համարյա զուր ջանքեր․․․ Ճիշտ է՝ փայտոչիլների թիվը խիստ կրճատվեց, բայց չվերացան։ Հակոբն իրեն պարտված համարելով, մեկ շաբաթ  անց դիմեց շենքի կառավարչին․

           

- Վահի՛կ, խնդրում եմ, չէ-չէ, աղաչում, փրկի՛ր մեզ  այս արնախումներից։ Ամեն ինչ փորձեցի․ օրնիբուն մաքրում եմ բնակարանը, լվանում մեր հագուստներն ու կենցաղային պարագաները, այևս ուժ չունեմ պայքարելու, հույսս դու ես․․․Մի բան էլ կա․ հարևան կենվորները վախից այլևս լվացքատնից չեն օգտվում։ Նրանք էլ են մեղք։ Դեռ լավ է, որ ինձ չեն մեղադրում։

           

Կառավարիչը, որ տարիների փորձ ուներ, ասաց․

           

- Հանգսիտացի՛ր ու այլևս մի նեղվի՛ր, ես դրանց մի օրում կվերացնեմ։ Ինչպիսի՜ միջատների ասես, որ չեմ վերացրել այս բնակարաններից, փայտոչիլն ինչ է, որ չվերացնեմ․․․

           

Հաջորդ օրը Վահիկն իր հետ բերեց վեց մետաղյա գլանաձև տուփեր, որոնք տեղադրեց ամբողջ բնակարանով մեկ՝ միմյանցից հավասար հեռավորությունների վրա: Այդ տուփերի վրա կոճակներ կային, որոնք սեղմելիս թունավոր գազ էր ժայթքելու ու թունավորելու ամբողջ բնակարանի օդը: Շնչելով այդ օդը փայտոչիլները սատկելու էին մեկը մյուսի հետևից: Հակոբն ու Վահիկը փակեցինք բնակարանի բոլոր պատուհանները ու ամբողջ չորս ժամ թողեցին այդ անզգամներին այդտեղ, հուսալով որ իսպառ կազատվեն նրանց այդքան անցանկալի ներկայությունից: Չորս ժամ անց, բնակարանը մի լավ օդափոխելուց հետո զննելիս՝ նկատեցին, որ բավականին թվով փայտոչիլներ սատկել էին, բայց դեռևս կենդանի մնացածներ էլ կային, հատկապես սպիտակեղենի ծալքերում ու անկողնում:

           

-  Հանձնվու՜մ եմ, հանձնվու՜մ եմ, - ասաց Վահիկը, - կհրավիրենք մասնագետների: Հուսով եմ, որ նրանք կկարողանան ոչնչացնել այս աներեսներին:

Իրոք, Գլենդեյլից 24 մղոն հեռավորության վրա գտնվող Քանոգա Փարկ քաղաքի (Canoga Park)՝ «Zenit Environmental Pest Control» ընկերության աշխատակից Սքոտը հավաստիացրեց նրանց, որ ի վիճակի է ամբողջովին կտրելու նրանց քոքը այդ բնակարանից և այդպես էլ եղավ: 

- Աղաչում եմ, Սքոտ, փրկի՜ր մեզ, փրկի՜ր մեր կյանքն այդ արնախումներից, էլ չենք դիմանու՜մ, ուժասպա՜ռ ենք, - բացականչեց Հակոբը:

- Փայտոչիլներին հնարավոր չէ վերացնել թունաքիմիկատներով, - ասաց Սքոտը, - պետք է զրկել նրանց սերունդ տալու հնարավորությունից: Ես հատուկ ստերոիդներ կցողեմ Ձեր բնակարանում և ընդամենը երկու շաբաթ անց, քանի որ փայտոչիլների կյանքի տևողությունը հենց այդքան է, նրանց հետքն անգամ չի մնա Ձեր բնակարանում, հավատացե՛ք ինձ:  

- Կարծես, դրանցից ազատվելով, բնակարանն էլ ընդլայնվեց, ապրելն էլ դարձավ հեշտ ու երջանիկ, -ասաց Հակոբը Կարինեին սկայպով (skype):

- Հասկանում եմ, - ասաց Կարինեն, - դեռ լավ է, որ դրանք իմ ճամպրուկներով չհասան Երևան: Պատկերանցու՞մ ես՝ ի՞նչ կլիներ մեր երևանյան բնակարանի վիճակը…

ՄԱՐՏԻՆ ՇԻՐԻՆՅԱՆ

Կալիֆորնիա, Գլենդեյլ

18 հունիսի, 2018թ.

Հինգ պոնչիկ՝ կոմերիտմիություն ընդունվելու համար

Խորհրդային Միությունը մի երկիր էր, որտեղ շատ մեծ տեղ էր հատկացված համայնավարական կուսակցության գաղափարախոսությանը՝ մամուլի, ռադիոյի հեռուստատեսության և այլ հնարավոր միջոցներով: Այդ հսկայական, անծայրածիր երկրում կային նաև պահուստային՝ 7-9 տարեկան մանուկ հոկտեմբերիկների, 10-15 տարեկան դեռահաս պիոներների և 15-28 տարեկան պատանի-երիտասարդ կոմերիտականների կազմակերպություններ՝ խորհրդային մարդկանց դեռ մանկուց համայնավարական գաղափարներով տոգորելու համար:

           

Ես այն ժամանակ սովորում էի միջնակարգ դպրոցի վերջին՝ տասներորդ դասարանում: Չնայած լավ էի սովորում, բայց դեռևս կոմերիտական չէի: Ինձ նման ևս մի քանի հոգի կար, որ դեռ չէր ընդունվել կոմերիտմիության շարքերը: Այդ պատճառով մեզ բոլորիս կանչեցին դպրոցի՝ տնօրենի առանձնասենյակը, որտեղ ներկա էին նաև դպրոցի ուսմասվարը և կոմերիտմիության քարտուղարը: Նրանք հերթով մեզ նախատեցին, կշտամբեցին և ամոթանք տվեցին մեր «անտարբերության» համար:  

           

- Մենք մեղավոր չենք, մինչև հիմա մեզ ոչ ոք ոչինչ չի ասել, թե ինպե՞ս և ե՞րբ պետք է ընդունվեինք կոմերիտմիության շարքերը, - գրեթե միաձայն գանգատվեցինք մենք:

           

Իսկապես, մենք բոլորս էլ անհանգստանում էինք, որ մինչև հիմա կոմերիտականներ չէինք, քանի որ դա մեր օգտին չէր: Մենք լսել էինք, չնայած չգիտեինք որքանով է դա ճիշտ, որ առանց կոմերիտական դառնալու, հնարավոր չէր դպրոցն ավարտելուց հետո բարձրագույն ուսումնական հաստատություն դիմում ներկայացնել՝ ընդունելության քննություններին մասնակցելու համար, աշխատանքի ընդունվել և նույնիսկ խնդիրներ կարող էին ծագել զինկոմիսարիատների հետ:

           

Դպրոցի տնօրենը շրջվելով դեպի կոմերիտմիության քարտուղարը, ով տասներորդ դասարանցի մի վտիտ աղջիկ էր, ահարկու հայացք նետելով նրա վրա, գոռաց.

           

- Ինչու՞ մինչև հիմա այս աշակերտներին չես բացատրել և չես օգնել կոմերիտմիության շարքերը ընդունվելու, քեզ եմ հարցնում, պատասխանի՛ր:

           

Թե՛ դպրոցի խստապահանջ տնօրենը, և թե՛ նրա կամակատար ուսմասվարը համայնավարական կուսակցության անդամներ էին, և իրենց սրբազան պարտքն էին համարում դպրոցի կոմերիտմիության գործերին ուշի-ուշով հետևելն ու խառնվելը: Եթե մի բան այնպես չլիներ, ինչպես հարկն էր, ապա անպայման կարգապահական տույժի կենթարկվեին ամենից առաջ դպրոցի՝ համայնավարական կուսակցական բյուրոյի, իսկ հետո՝ շրջանային համայնավարական կոմիտեի կողմից:

           

Կոմերիտմիության քարտուղարը խոստացավ մեզ հանգամանորեն հրահանգավորել՝ կոմերիտմիության շարքերը ընդունվելու համար: Հաջորդ օրն իսկ նա մեզ բաժանեց կոմերիտմիության կանոնադրության գրքույկները՝ քննության պատրաստվելու համար: Մենք, մի քանի օր շարունակ, սերտում էինք կոմերիտմիության կանոնադրությունը, քանի որ մեզ ասել էին, որ շատ խիստ են քննում: Այնուհետև դպրոցի կոմերիտմիության քարտուղարը պայմանավորվեց կոմերիտմիության շրջանային կոմիտեի հետ, որտեղ մեզ քննելու և կոմերիտմիության շարքերն էին ընդունելու:

           

Պայմանավորված օրը մենք, թվով 3 հոգի, կոմերիտմիության շրջանային կոմիտեի գրասենյակ ներկայացանք դպրոցի ցուցակ-ուղեգրով: Մեզանից յուրաքանչյուրը բերել էր իր հետ նաև երկու լուսանկար, կոմերիտմիության անդամատոմսերի համար: Ընդարձակ ընդունարանի պատերին կախված էին հեղափոխության առաջնորդ Վ. Լենինի, համայանավարական գաղափարախոսության հիմնադիրներ Կ. Մարքսի, Ֆ. Էնգելսի և Խորհրդային միության համայնավարական կուսակցության գլխավոր քարտուղար Լ. Բրեժնևի մեծադիր լուսանկարները: Ընդունարանում որոշ ժամանակ սպասելուց հետո, մի քանի սև, կաշեպատ դռներից մեկը բացվեց, և այնտեղից դուրս եկավ բարձրահասակ, զուգված-զարդարված, գեղեցիկ հագնված, 23-24 տարեկան մի  աղջիկ:

           

- Բարև ձե՛զ, - ասաց նա, - լավ ե՞ք պատրաստվել: Գիտեք չէ՞, որ հանձնաժողովը երեք հարց է տալու: Եթե հարցերից երկուսին պատասխանեք, ապա ձեզ բախտ կվիճակվի ընդունվելու փառապանծ ՀԼԿԵՄ (Հայատանի Լենինյան կոմերիտմիության երիտասարդական միություն) շարքերը, հակառակ դեպքում ձեզ ժամանակ կհատկացվի վերապատրաստվելու և նորից վերահանձնելու համար: Հասկացա՞ք: Տաս րոպեից ձեզ ներս կկանչեն:  

           

Տաս րոպեն անցավ, բայց ոչ ոք մեզ ներս չէր կանչում: Մեր անհանգստությունը քանի գնում՝ աճում էր: Արդեն հոգնել ու ձանձրացել էինք անընդհատ կոմերիտմիության կանոնադրության նույն հարցերը սերտելուց: Քիչ անց նույն աղջիկը դուրս եկավ և ժպտալով ասաց.

             

- Ձեր բախտը բերեց, էրեխեք… Քանի որ ընդմիջման ժամ է, գնացե՛ք ամեն մեկդ հինգական պոնչիկ բերե՛ք, իսկ մինչ այդ մենք ձեր անդամատոմսերը կպատրաստենք: Գոհ ե՞ք:             

           

Մենք անմիջապես դուրս թռանք ընդունարանից՝ պոնչիկ գնելու: Երբ վերադարձանք, արդեն մեր կոմերիտմիության անդամատոմսերը պատրաստ էին:

           

- Հեշտ անցա՞վ քննությունը, տվածս խորհուդներն օգնեցի՞ն, - դպրոցում հարցրեց մեզ կոմերիտմիության քարտուղարը:

           

- Այո՛, անհամեմատ հեշտ, - պատասխանեցինք մենք:

           

- Այդպես էլ պետք է լիներ, որովհետև լավ էիք պատրաստվել, - ժպտաց նա:

ՄԱՐՏԻՆ ՇԻՐԻՆՅԱՆ

Կալիֆորնիա, Գլենդեյլ

13 փետրվարի, 2018թ.